Алтын, доллар, криптовалюта: кайсынысына акча салган оң жана тез пайда берет?

Заманбап финансы дүйнөсү инвестиция жасап, акча табууну каалагандарга сонун мүмкүнчүлүктөрдү берет. Варианттар көп: валюталык операциялар жана алтын куймаларын сатып алуудан баштап, акцияларга инвестиция салуу жана криптобиржада соода жүргүзүүгө чейин. Инвестор болом десеңиз, баарын таразалап көрүшүңүз керек.

Валюта

Акча табуунун классикалык ыкмаларынын бири – доллар же евро сыяктуу чет элдик валюталарга инвестициялоо. Буга негизги аргумент катары алардын сомго карата туруктуу жана жогорку курсу саналат.

Валюта рыногуна кызыгуу чет элдик валютага болгон ишенимден жана курс боюнча киреше табуу мүмкүнчүлүгүнөн улам келип чыгат. Мында валюта рыногунда да, жалпы экономика дүйнөсүндөгү окуялардан дайыма кабардар болуп туруу зарыл. Коммерциялык банктардын кассалары же алмашуу бюролору менен тыгыз иштешүүгө туура келет. Мындан тышкары, алмашуу курсунун кескин өзгөргөндө, адатта валютанын жетишсиздиги байкалат, бул аларды конвертациялоо көйгөйүн жаратат.

Анын ордуна атайын аянтчаларда соода кылса болот. Бирок, “соода” өнөрүн биринчи үйрөнүү керек.

Эскерте кетсек, валюталык операцияларда анча чоң эмес сумма, мисалы, 100 доллар менен катышуунун мааниси жок. Операциялардан пайда чыксын десеңиз, олуттуу каражат керек. Бирок валюта рыногундагы олку-солкулуктар инвестиция үчүн эң кооптуу болуп саналат, ал эми алтынга инвестициялоо – бул башка сөз.

Баалуу металлдар

Алтын валютага караганда ишенимдүүрөөк вариант. Эксперттердин айтымында, алтын ресурстары чектелүү болгондуктан, анын баасы көтөрүлө берет, эч качан түшпөйт.

Мына айкын мисал: 2022-жылдын 30-майына карата КР Улуттук банкы алтын куймаларынын унциясын 192 миң сомдон сатса, туура бир жыл мурун ошол эле куймалар 165 миң сомдон турган.

Ошол эле учурда трой унциясын (31 грамм) дароо сатып алуунун кереги жок. Алтын куймаларынын өлчөмү 1 граммдан 100 граммга чейин өзгөрөт. Албетте, куйма канчалык чоң болсо, баасы ошончолук пайдалуураак болот.

Ошондой эле, дүйнөлүк окуялар алтындын дүйнөлүк баасына оң таасирин тийгизет. Маселен, коронавирустук пандемия учурунда банк секторуна болгон кызыгуу төмөндөп, бирок алтынга карата өскөн.

Мунун себеби, дүйнөлүк экономикадагы туруксуз жагдай финансы рыногунун катышуучуларын инвестиция үчүн туруктуу жана коопсуз активдерди издөөгө мажбур кылат. Бул жерде алтындын негизги артыкчылыгы – валюталык же санариптик активдерден айырмаланып, реалдуу бойдон кала бергендиги. Демек, алтынды депозиттериңизди инфляциядан коргой турган чыныгы байлык катары кароого болот.

Депозиттер

Банктык депозиттерди инвестициялоо үчүн үчүнчү инструмент катары кароого болот. Депозиттердин кээ бир артыкчылыктары булар: банктар камсыздандыруу системасына милдеттүү катышкандыгы, кепилденген киреше, акча каражаттарын инфляциядан коргоо, акчаны уурдоо мүмкүн эместиги.

Депозиттерди банктын башка продукттарын колдонгон учурда банктан кошумча бонус катары караса болот, мисалы, депозитке байланган дебеттик карта же ипотекалык насыя алганда. Мындан тышкары, мындай инвестициялардын босогосу төмөн жана көбүнчө 1000-5000 сомдон баштап салса болот.

Бирок, депозит “жай киреше” алып келгендиги менен айырмаланат. Жалпысынан улуттук валютадагы депозиттер боюнча пайыздык киреше 6%дан 13%га чейин, чет элдик валютада 0.5%дан 1.5%га чейин.

Криптовалюта

Классикалык инвестициялык ыкмалардан айырмаланып, криптобиржалар акыркы 5 жылда жигердүү өнүгүп келе жатат. Көптөр бул аймакка ишенбейт, бирок, мисалы, биткойндордун көлөмү чектелүү болгондуктан, аларды алтын менен салыштырса болот.

Мисалы, биткойндордун саны 21 млн даана гана болсо, майнерлер 19 миллиондон ашыгын табышкан. Эксперттер акыркы биткойндор 2140-жылдары гана табыларын белгилешкен.

Ошондуктан, колдонуучуларга криптобиржаларга көңүл буруу сунушталат. Ал жерде инвестицияларды туура диверсификациялап, жакшы пайда тапса болот. Бирок, бул рынок жаңы. Эгерде депозиттер же алтын менен салыштырсак, аларга акча салып коюу менен эле иш бүтсө, криптобиржада болсо окуу курсунан өтүп, үйрөнүшүңүз керек.

Мисалы, криптовалюта жана криптобиржа жөнүндө негизги түшүнүктөрдү Bybit Education платформасынан алса болот. Бардык окуу материалдары акысыз жана ар дайым жеткиликтүү. Өзүңүз окуп үйрөнүп алгандан кийин, пайда болгон суроолорду ушул платформадагы жергиликтүү коомчулукка берсе болот. Бул кыргызстандыктар үчүн да ыңгайлуу, анткени Bybit-те орус тилинде баарлашкан колдонуучулар көп.

Криптобиржаларда акча табуунун бир нече жолу бар. Сиз санариптик валютаны узак убакытка сатып алып, криптовалютанын наркынын өсүшүн күтсөңүз болот. Бул ыкманын негизги өзгөчөлүктөрү – узак мөөнөттүүлүгү жана пассивдүүлүгү болуп саналат. Бул жерде, мисалы, кандайдыр бир миллиардердин же ири технологиялык компаниянын негиздөөчүсүнүн билдирүүлөрүнөн улам келип чыккан рыноктогу кескин жана кыска мөөнөттүү олку-солкулуктарга кабатыр болбой, узак мөөнөттүү стратегияны иштеп чыгуу зарыл.

Трейдинг – бул акча табуунун эң тез жолу. Мындай инвестициялар менен, криптовалютанын наркы өсүп баратканда пайда таба аласыз. Атайын аянтчаларда соода кылып, санариптик валютаны сатуу аркылуу да, сатып алуу аркылуу да киреше ала аласыз.

Бул жерде чоң суммадан баштоонун кереги жок, эксперттер баштоо үчүн 100 доллар да жетиштүү деп эсептешет.

Кайсынысы жакшыраак?

Инвестор болом десеңиз, кененирээк карап, каржылык инструменттердин бирине гана токтолбошуңуз керек. Эксперттер “бардык жумурткаларды бир себетке” сактабай, инвестицияларыңызды диверсификациялоону сунушташат. Тобокелдиктер көп болсо, бир нече пассивдүү ыкмаларын тандасаңыз, алар акча сактоонун жакшы ыкмасы болуп бере алат.

Билгичтик менен инвестиция жасасаңыз, каражаттарды көбөйтө аласыз жана бир учурда баарын жоготуп алуу коркунучунан арыласыз. Активдерди тандоодо бирин эле тандабастан, дароо бир нечесине көңүл буруу керек. Бирөөнү жоготсоңуз, анын ордун башкалар менен толуктасаңыз болот.

Өзүңүздү “финансылык жаздык” менен камсыз кылган соң, активдүү кадамдарды жасай баштасаңыз болот. Инвестор үчүн эң негизги сапат – башаламандык, ач көздүк жана өзүнө өтө ишенүүдөн арылуу. Банк продуктыларын туура тандоо, валюталык операцияларды туура учурда жүргүзүү, баалуу металлдарга инвестициялоо жана криптобиржаларда соода жүргүзүү (трейдинг) байлыгыңызды тез көбөйтүүгө мүмкүндүк берет.