Экономика

Эмгек келишими жок иштөөнүн кандай коркунучтары бар?

Ишкер Media

18 февр. 2026 10:05

Эмгек укугу боюнча эксперт Эльдар Таджибаев эмгек келишими жок иштөөнүн тобокелдиктери тууралуу түшүндүрмө берди. Анын айтымында, эң көп кездешкен суроолор жана көйгөйлөрдүн бири — бул расмий эмес иш менен камсыз болуу. Башкача айтканда, кызматкер эмгек келишимин түзбөй, киреше салыгын жана Социалдык фондго камсыздандыруу төлөмдөрүн жүргүзүлбөй иштөөсү.

Мындай жагдай - көмүскө, мыйзамсыз же расмий эмес иш менен камсыз болуу, деп аталат.

“Мындай учурда иш берүүчү да, кызматкер да жеңишке жетпейт. Айрыкча кызматкер зыян тартат. Анткени анын эмгек укуктары корголбойт, жумуш ордунун туруктуулугу жана коопсуздугу камсыздалбайт, айлык акыны алуу боюнча кепилдиги жок болот. Социалдык фондго төлөмдөр жүргүзүлбөгөндүктөн, бул келечекте пенсия алуу мүмкүнчүлүгүнө да түздөн-түз таасирин берет”- дейт эксперт.

Эльдар Таджибаевдин айтымында, мыйзамсыз иш бергенде, иш берүүчү үчүн да чоң тобокелдиктер бар. Бул — айып пулдар, салыктарды жана социалдык төлөмдөрдү кайра эсептөө ж.б. Эгер компанияда бир кызматкер расмий эмес иштеп жүргөнү аныкталса, орточо эсеп менен жылына 300–350 миң сомго чейин жоопкерчилик каралышы мүмкүн.

“Мындай учурлар практикада көп эле кездешет. Мисалы, бир медициналык борбордо дарыгер расмий каттоосуз иштеген. Ал өзү жумуш берүүчүгө келип, эмгек келишимин түзбөй иштөөнү суранган. Анткени айлыгынан кошумча төлөмдөр кармалып калбасын деген. Бирок 2–3 жылдан кийин башка жумушка орношууга барганда, андан эмгек стажын тастыктоо талап кылынган. Ал эми мурдагы жумуш берүүчү анын расмий иштебегенин билдирип, эч кандай тастыктоо берген эмес. Натыйжада кызматкер тиешелүү органдарга арыз менен кайрылып, жыйынтыгында медициналык борбордун жетекчиси 2,5 жыл үчүн жалпы 700 миң сомго жакын чыгым тарткан”- деп билдирди эмгек укугу боюнча эксперт.

Адистин айтымында 700 миң сомдун ичине айып пулдар, салыктарды кайра эсептөө, өргүү төлөмдөрү жана күнүнө 0,25% өлчөмүндөгү туумдар кирген.

Эксперттердин айтымында, мыйзамдуу түрдө иштөө — кызматкердин да, иш берүүчүнүн да укуктарын жана кызыкчылыктарын коргоонун эң ишенимдүү жолу болуп эсептелет.

0:00

/2:28

Мындан тышкары окуңуз

Бишкек – Балыкчы – Нарын –Торугарт жолу кардан тазаланып, жол ачылды

Бишкек – Балыкчы – Нарын –Торугарт унаа жолунун 470-544 чакырым аралыгы кардан тазаланып, эки тараптуу каттам берилди. Транспорт жана коммуникациялар министрлигинин маалымат кызматынан белгилешинче, учурда министрликтин кызматкерлери тарабынан атайын техникалар тартылып, жолду кеңейтүү иштери жүрүүдө. Буга чейин Бишкек – Балыкчы – Нарын – Торугарт автожолунун 445-544-чакырымына түндө кар жаап, анын калыңдыгы 25-35 сантиметрге чейин жеткен.

Негизсиз берилбей келген кепилдик төлөмү ишкерге кайтарылды

Прокурордук текшерүүнүн жыйынтыгында ишкерге тиешелүү болгон кепилдик төлөм кайра кайтарылды. Маалыматка караганда, ишкер акча каражатын кайтарып берүү өтүнүчү менен бир нече жолу мамлекеттик органга кайрылган. Бирок мыйзамдуу негиздер болгонуна карабастан, анын арыздары узак убакыт каралбай келген. Көрүлгөн прокурордук чаралардын негизинде ишкердин укуктары калыбына келтирилип, негизсиз кармалып турган 692 миң 800

Кимдер дары-дармекти арзандатылган баада ала алышат?

Кыргызстанда милдеттүү медициналык камсыздандыруу (ММК) системасында камсыздандырылган жарандар үчүн дары-дармек менен жеңилдетилген камсыздоо программасы иштейт. Бул программа аркылуу айрым дары-дармектерди дарыгердин рецепти менен арзандатылган баада сатып алууга болот. Бул тууралуу Саламаттыкты сактоо министрлигинен маалымдашты. Билдирүүгө караганда, жеңилдиктен пайдалана ала турган жарандардын катарына пенсионерлер, 18 жашка чейинки балдар, күндүзгү бөлүмдө 21

Садыр Жапаров Европа Биримдигинин Борбор Азия боюнча Атайын өкүлү менен жолукту

Президент Садыр Жапаров 5-июнда, Европа Биримдигинин Борбор Азия боюнча Атайын өкүлү Эдуардс Стипрайсты кабыл алды. Бул тууралуу президенттин расмий баракчасына жарыяланды. Маалыматка ылайык, Мамлекет башчысы Европа Биримдиги менен өз ара аракеттенүү жана “Борбор Азия – Европа Биримдиги” форматында аймактык кызматташууну чыңдоо Кыргызстандын тышкы саясатынын артыкчылыктуу багыттарынын бири болуп саналарын баса белгиледи.