Баалардын жогорулашы жалпы дүйнөлүк тенденция болуп саналат – Экономика министрлиги
КРда инфляциянын деңгээли алтынчы ай катары менен максаттуу мааниден 5-7% жогору бойдон калууда. Инфляциянын жылдык мааниси 107.3%ды түздү (өткөн жылдын декабрына карата 2021-жылдын январь-июну). Инфляциянын жылдык орточо деңгээли 110.8%ды (2021-жылдын январь-июну 2020-жылдын январь-июнуна карата) түзгөнүн Экономика министирлиги маалымдайт.
Министрликтин маалыматына таянсак, өлкөдө баалардын өсүшү бир катар факторлор менен байланыштуу. Бирок, баалардын көтөрүлүшүнүн негизги себеби – дүйнө жүзү боюнча азык-түлүк товарларынын наркынын кыйла жогорулашы менен байланыштуу. FAO азык-түлүк бааларынын индекси (FFPI) учурда 12-айдан бери жогорулап жатат, бул акыркы 10 жылдан бери байкалган эмес.
Пандемия салттуу жеткирүү тармагынын үзгүлтүккө учурашына, жеткирүүчүлөрдүн өзгөрүшүнө жана башка кыйынчылыктарга алып келип, азык-түлүк импортунун наркынын индексин, анын ичинде транспорттук чыгымдарды акыркы 15 жылда болуп көрбөгөндөй жогорку чекке жеткирди.
Дүйнөлүк бааларга суроо-талаптар, пандемия, ошондой эле аба ырайынын жагымсыз шарттары таасирин тийгизүүдө. Мисалы, кургак аба ырайы бул түшүмдүн көлөмүнө таасирин тийгизди. Маселен, дүйнөдө күн карама майын өндүрүүчүлөрдүн бири болгон РФнын күн карама түшүмүнүн төмөндөшүнө байланыштуу дүң жеткирүүлөрдүн баасы көтөрүлдү. Ошондой эле жагымсыз аба ырайы Бразилияда, Европа Бирлигинде, РФда жана Таиландда кант өндүрүшүнүн төмөндөшүнө алып келди.
Азыркы учурда, бардык жерлерде ушундай болуп жатат, атап айтканда ЕАЭБ өлкөлөрүндө, керектөө бааларынын жана тарифтеринин көтөрүлүшү орто эсеп менен дээрлик 2 эсеге байкалган, ошондуктан өндүрүүчүлөрдү сунушту карманууга үндөгөн экспортко тыюу салуу жана агрессивдүү сатып алуу сыяктуу соода саясатынын чаралары кабыл алынууда деп билдирет Экономика министрлиги.
КР баалардын өсүшүн токтотуу үчүн кандай чараларды көрүүдө?
- буудай, буудай ун, кант, күрүч, өсүмдүк майы жана жумуртка сыяктуу айыл чарба продукцияларынын айрым түрлөрүн экспорттоого тыюу салды
- тоютту: чөп, кошмо тоют, жүгөрү, арпаны экспортко чыгарууга толук тыюу салды
- республиканын айыл чарбасын минералдык жер семирткичтер менен өз убагында жана толук камсыздоо, жазгы талаа иштерин жүргүзүү мезгилинде аларга баанын жогорулашына жол бербөө үчүн КРдан минералдык жер семирткичтерди Евразия экономикалык бирлигинин бажы аймагынын чегинен сырткары алып чыгууга (экспорттоого) убактылуу тыюу салды
- 2021-жылдын 8-июлунан тартып, ири мүйүздүү жана майда мал жандыктарды экспорттоого тыюу салды
- 3 миң тонна кант жана өсүмдүк майы сатылып алынды
- азык-түлүк товарларына болгон рыноктук бааларды турукташтыруу, калктын социалдык аялуу катмарларына колдоо көрсөтүү максатында 2021-жылдын 1-апрелинен 31-декабрына чейинки мезгилге Мамлекеттик материалдык резервдер фонду тарабынан импорттолуучу (алып келинүүчү) рафинаддалган кант жана өсүмдүк майынын салык салынуучу импорту боюнча ноль (0) % өлчөмүндө жана ишкердик субъекттери үчүн импорт жана ички жеткирүүлөр үчүн 1-июлдан 31-августка чейин КНСтин чени белгиленген
- 2021-жылдын 1-майынан баштап социалдык маанилүү товарлардын айрым түрлөрүнө (өсүмдүк майы, күнкарама, кумшекер) бааларды убактылуу мамлекеттик жөнгө салуу киргизилди
- ата мекендик айыл чарба чийки затын кайра иштетүүчү ишканалардын тизмеси бекитилген, алар КНСти 80%га азайтуу менен төлөшөт. Дан (күрүчтөн башка), жашылча өсүмдүктөрүнөн жана жаңгактан ун чыгаруу аталган тизмеге киргизилген.
