Бизнеске жасалган басым – инвестициянын көлөмүн төмөндөтөт – пикир

Жакында эле 22-октябрда өткөн «Жаңы өкмөт: чакырыктар жана келечек» тегерек столунда экономика боюнча эксперттер жакын арада Кыргызстанга инвесторлор келбей тургандыгын, жаңы өкмөт эмнелерди убада кылып, кандай аракеттерди жасабасын, алар туруктуу саясий абалды күтүшөрүн айтышкан эле.

Эксперттердин айтканына карата кандай ойдо экендигин билүүгө Economist.kg мурдагы мамлекеттик кызматкер Уран Чекирбаевге кайрылды. Эскерте кетсек, Чекирбаев КРга келчү Digital CASA инвестициялык долбоору боюнча опузалоо аракеттери болгондуктан, ДБ бул долбоорду ишке ашыруудан баш тартканын айткан болчу.  

Анын пикиринде дагы, инвесторлор биринчи кезекте өлкөдөгү саясий туруктуулукка карап келишет.

«Күчтүү инвесторлордун келишине менин дагы күмөнүм бар, себеби, дагы деле аларга ылайыктуу шарттарды түзүп бере элекпиз. Негизи инвесторлор индустриалдык парк, бир жерден документтер бүткөн бирдиктүү терезе сыяктуу даяр пакетке келишет. Ошондой эле алар саясий туруктуулукка баа беришет, бирок тилекке каршы, бизде азыр ал жок.

Инвесторлордун келишине «кустуруу» саясаты терс таасир этет. Бул саясий процедура канчалык таза өтүүдө, бул дагы өзүнчө суроо туудурат. Укук коргоо органдары 30 жылдан бери бизнести эле эмес, инвесторлорду кошуп кыйнап келет. Мен республикага инвестициянын аз тартылышын ушул укук коргоо адамдарынын ашыкча текшерүүсүнөн, киришүүсүнөн көрөм. Бизнес формачан адамдардын текшерүүсү күч алган кезде, бурулуш жасоочу бизнес-долбоорлор Кыргызстанда болбойт», – деди Чекирбаев.

Ошондой эле анын айтымында, мамлекеттик түзүмдөгү кыскартуулар, өзгөртүүлөр туруксуздукту жаратып жатат.

«Учурдагы мамлекеттик түзүмдөрдөгү кыскартуулар, өзгөрүүлөр – мамтүзүмдүн өзүндө туруксуздукту жаратууда. Мамлекеттик кызматкерлердин жумушсуз калышы – коомдогу туруксуздукка алып келет, ал өз кезегинде, өлкөдөгү туруксуздукту жаратат. Ушул аспект тыкыр каралышы шарт.

Чынын айтсам, акыркы жарым жылда мамлекеттик түзүмдөрдө башаламан иштер жүрүп жатат, бир ведомствону экинчисине өткөрүп, ортодо бөлүп эле быт-чытын чыгарып жатышат. Бул албетте, узак мөөнөттө экономикага терс таасирин тийгизет. Мындай иштер өтө тыкан, тартиптүү жасалыш керек эле, тилекке каршы, андай болбой жатат», – дейт ал.  

Президенттик аппараттын мурдагы бөлүм башчысы Министрлер кабинетинин төрагасы «Жылдын аягында мамлекеттик бюджеттин ресурстук бөлүгүн 280 млрд сом менен аяктайбыз, 2022-жылы 400 млрд сомго, 2023-жылга 500 млрд сомго, 2024-жылы 600 млрд сомдун тегерегине жеткиребиз» деп айткан Акылбек Жапаровдун пландарына жана анын саясаттагы ордуна да баа берип кетти.

«Көмүскөдө турган акчаларды чогултса, бюджетти эки эсеге көбөйтсө болот. Бирок бул нерсенин тескери жагы, канчалык салык көп чогултулса, бизнеске оор жүк болот, товарлар дагы кымбаттай баштайт.

Акылбек Жапаров күчтүү экономист, ошондуктан пандемиядан кийин экономиканын өсүү темпи жогору болорун ал жакшы билет. Азыр КРда гипер инфляция жүрүп жатат, дегеле, бүткүл дүйнөдө ушундай көрүнүш байкалууда. Бирок инфляциянын артыкчылыгы – ал акчаны тез айландырат, ушунун баары Жапаровдун айтканындай эле экономиканын бираз калыбына келишине түрткү болот. Салыкты чогултуп эле тим болбой, реформаларды жасоого маани берилиш керек, бизнеске карата шарттарды жакшыртыш керек. Бирок Акылбек Жапаровдун командасы бул жумуштарды жасай алабы же жокпу, бул да башка суроо. Негизинен экономисттердин командасы келгени, жакшы көрүнүш», – деди Чекирбаев.