Канат Эшатов: Казакстандагы кырдаал КРгы күйүүчү майдын баасына таасирин тийгизбейт
Казакстандагы кырдаал Кыргызстандагы күйүүчү-майлоочу майдын (КММ) баасына эч кандай таасирин тийгизбейт. Бул тууралуу Нефтетрейдерлер ассоциациясынын төрагасы Канат Эшатов «Биринчи радиого» билдирди.
Анын айтымында, Казакстан аркылуу КРга КММ ташуу штаттык режимде жүргүзүлүүдө. Белгилей кетсек, Казакстандын өзүндө курч кырдаалдан улам суюлтулган газга, бензинге жана дизель майына бааларды 180 күнгө убактылуу мамлекеттик жөнгө салуу киргизилген.
«Казакстандагы кырдаал Кыргызстандагы мунай заттарына эч кандай таасири жок. Анткени биз Казакстандан эч кандай мунай затын сатып албайбыз, толугу менен бизге Россиядан келет. Ал эми Казакстандын бийлиги бүгүнкү күндө транзит токтоосуз өткөрүлүп турат деп кепилдик берип жатат», – деди Эшатов.
Эскерте кетсек, КРда үстөмдүк позицияны ээлеген күйүүчү май ташыган 3 субъект бар, алар – «Газпром», «Ростнефть» жана «Ред Петролеум».
Салыштыруу
Россияда күйүүчү май рыногун жөнгө салуу үчүн демпфинг механизми колдонулат. Эгерде бензинге жана дизелдик отунга экспорттук баалар шарттуу ички баадан жогору болсо, анда мамлекет бул айырманын бир бөлүгүн өндүрүүчүлөргө компенсациялайт. Болбосо мунай компаниялары айырманы бюджетке которот.
Казакстанда мунай өндүрүлүп, ал кайра иштетүүчү заводдордо иштетилет, бул республиканын мунай продукциясына болгон муктаждыгын жабууга мүмкүндүк берет. Ал эми дизелдик отунга болгон талаптын бир бөлүгү (болжол менен 30%) өлкө тарабынан, негизинен Россиядан келген импорт аркылуу жабылат. Казакстандагы мунайды кайра иштетүүчү заводдорго мунай жеткирүү базар баасында эмес, наркы боюнча жүргүзүлөт.
Беларусияда мамлекеттик үлүшү бар 2 ири мунайды кайра иштетүүчү завод бар: «Мозыр» мунайды кайра иштетүүчү заводу жана «Нафтан» ААК. Бул нефтини кайра иштетүүчү заводдордун өндүрүштүк кубаттуулугу республиканын мунай заттарына болгон муктаждыгын жабат. Мындан тышкары, республика мунай заттарын экспорттойт. 2020-жылы экспорттун көлөмү 8.49 млн тоннаны түзгөн.
Армения Кыргызстан сыяктуу импортко көз каранды өлкө. 2020-жылы Арменияда импорттун көлөмү 20.5% га көбөйгөн. Армениянын негизги импортерлору – Россия (69%), жана Иран (23.3%) болуп саналат.
