Чектелген мүмкүнчүлүктөр жок, чектөөчү чөйрө гана бар
Кыргызстанда ар бир 3чү жаран Яндекс тиркемесин колдонот жана анын ичиндеги жеткиликтүү кызматтарды пайдаланышат. Албетте көбүнчө такси жана жеткирүү кызматтарын көп колдонгондуктан, бул тиркеменин ичинде биз изилдеп, колдонуп көрбөгөн бир катар оциялар бар экенин көптөр биле беришпейт. Анын катарында мүмкүнчүлүгү чектелген жарандардын жашоосун жеңилдеткен жагымдуу жагдайларды, алардын өзгөчөлүктөрүн жана артыкчылыктарын бүгүн Яндекстин эл аралык социалдык долбоорлорунун менеджери Мария Тимофеева журналисттерге айтып берди.
Мария Тимофееванын айтымында инклюзивдик жеткиликтүүлүктү жайылтуу Яндекстин алдыга койгон маанилүү тапшырмаларынын бири болуп саналат. Тагыраагы сервистик кызматты толугу менен мүмкүнчүлүгү чектелген жарандар колдонуп, жашоосун жеңилдетип кете алышат.
«Биз инклюзивдүүлүк принциби аркылуу адамдар санариптик чөйрөдө тең укуктуу жеткиликтүүлүккө жетишине жардам берет деп эсептейбиз. Эгерде биз кызматтарыбызды ыңгайлаштырбасак, мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга кам көрбөсөк, анда чектелүү чөйрөнү жараткан болобуз. Айтып коюшат го “Чектелген мүмкүнчүлүк жок, чектөөчү чөйрө гана бар” деп, анынсыңарындай биздин милдет — дал ушул чөйрөөнү тазалап, тоскоолдуктарды жоюу. Биз муну кантип жасайбыз? Биринчиден, бардык кызматтарыбыз мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар үчүн жеткиликтүү болушуна кам көрөбүз» - дейт Мария Тимофеева.
Адистин айтымында азыркы тапта бул тапшырмалар четинен чечилип, жергиликтүү калктын социалдык өзгөчөлүктөрүн эске алуу жолго салынган. Атайын сервистин санарип адаптациясы деген түшүнүк бар. Ага ылайык, ар бир телефондогу Яндекстин тиркемесинде өз алдынча “скринридерлер” орун алган. Алар онлайн чөйрөдө баардыгы үчүн жеткиликтүү. Эң биринчи кезекте көзү азиздерге жана угуусунан мүчүлүштүгү барларга бул кызмат абдан пайдалуу.
“Биздин контенттеги “кинопоиск” опцийибизде 100дөн ашуун кино тифлокомментарийленген. “Тифлокомментарий” - бул көрүүсү начар адамдар кабыл алган визуалдык маалыматтын ордун толтуруу же аны толуктоочу атайын даярдалган опция. Мисалы, биз кино көрүп жатканда сөздөрдөн сырткары кубулуштарды көрүп турабыз, ал эми көрүүсү начарлар үчүн бул кубулуштарды тифлокомментарий маалымат иретинде берип турат. Мисалга алсак “кашык жерге түштү...” ж.б дегендей” – дейт, Мария Тимофеева көзү азиздерге сунушталган артыкчылыктар тууралуу маалымат берип жатып.
Мындан сырткары Яндекс такси кызматы угуусу начар жана дүлөй жүргүнчүлөргө да, айдоочуларга жагымдуу шарттарды түзгөн. Ага ылайык, рулда дүлөй айдоочу бара жатканы тууралуу маалымат жүргүнчүгө дароо маалымдалат жана ал сүйлөй албастыгына байланыштуу жазуу менен гана байланыша алаары белгиленет.
Ошондой эле, өз алдынча кыймылдоо жөндөмдүүлүгүнөн ажыраган, атайын арабада жүрүүчү майып адамдардын өзгөчөлүгү дагы Яндекс тарабынан эске алынган. “Равенство” майыптыгы бар адамдардын коомдук бирикмесинин өкүлү Гүлмира Казакунованын айтымында, Яндекс тиркемеси аркылуу майыптыгы бар адамдардын жол жүрүшү абдан жеңил болуп калды.
“Акыркы жылдары бизге жол жүрүү - кайрымдуулук катары бекер сунушталат. Ай сайын тийиштүү сумманын чегиндеги каражатка жол жүрүү акысыз ишке ашырылат. Мисалы менин офисимде 8 киши иштесек. Анын 7си майыптыгы бар келин-кыздар. Шаардын бир четинен экинчисине өз алдынча жетиш биз үчүн аябай азап болчу. Кудайга шүгүр, эми ыңгайлуу болуп калды. Инвалиддик арабасы бар деген опцияны бассан эле, айдоочу шыр түшүнөт. Жардамдашып, унаага салышат, жеткирип коет, анан да акысыз болот” – дейт, Гүлмира Казакунова.
Яндекстин социалдык чөйрөдөгү жакшы кабыл алынып жаткан дагы бир өзгөчөлүгү болуп, окуучулар жана мугалимдерге арналган акысыз IT билим берүү курстары саналат. Адистердин айтымында, заманбап технологиянын өнүгүшү менен нейротармактын маанилүү багыттарын жасалма интелекттин өзгөчөлүгүн билип алуу мүмкүнчүлүгү онлайн негизде жеткиликтүү.
“Биздин IT адистерди даярдоо аракетибиз аркылуу бир гана Яндекске эмес жалпы Кыргызстандагы бардык бизнестин түрү үчүн маанилүү деп ойлойбуз. Азыркы тапта 1000 ашуун окуучу бул онлайн курсту окуп бүттү. Адатта биз окууга жогорку класстын окуучуларын тартабыз. Ага алайык, IT тармактан билимин тереңдеткенден кийин алар техникалык окуу жайларга тапшырууга, олимпиадаларга катышууга жана күнүмдүк турмашта колдонуп, акча табууга жардам берет деп ишенебиз – дейт Яндекстин эл аралык социалдык долбоорлордун менеджери Мария Тимофеева.
Яндекс мугалимдер үчүн дагы акысыз онлайн-курстарын өткөрүүнү улантууда. Анын негизинде мугалимдер нейротармактагы жөндөмүн өркүндөтүп, билимин жаңылап жана санариптик чөйрөдө суроо-талапка ээ болгон заманбап технологияларды өздөштүрүп алышмакчы.
