Жаңы Алматы — Ысык-Көл жолу Казакстандын юрисдикциясы астында болушу мүмкүн — ЖМК
Келечекте курула турган Алматы — Ысык-Көл жолу Казакстандын юридикалык базасына негизделиши мүмкүн. Мындай божомолун Азия өнүктүрүү банкынын (АӨБ) Казакстандагы өкүлчүлүгүнүн жетекчиси Нариман Маннапбеков Caravan.kz порталына берген маегинде билдирди.
"Биз 2018-жылы бир нече экспертизаларды өткөрүп, үч маршруттук вариантты сунуштаганбыз. Эң оптималдуусу Узунагаш, Кастек аркылуу өтүп, андан ары капчыгай аркылуу Кабанбай баатыр айылына Кемин шаарына кире турган жол тандалып алынган. Андан соң гана аталган реалдуу жол долбоорун сунуштаганбыз. 2019-жылы биз юридикалык скрининг жүргүздүк, эки өлкөнүн транспорт министрликтеринен жакшы жооп алдык. Ошондой эле биз алардын жол инфраструктурасын жана туризмди өнүктүрүүгө кызыктар экенин көрдүк", — деди банктын Казакстандагы өкүлчүлүгүнүн жетекчиси.
Басылманын маалыматы боюнча, АӨБ эксперттери экономикалык, юридикалык жана каржылык болуп үч талдоо жүргүзүшкөн. Үстүбүздөгү жылдын май айында банк биргелешкен топтун жыйынын Бишкекте өткөргөн. Сунушталган Алматы — Ысык-Көл жолунун бир бөлүгүн көрсөтүү чечими кабыл алынды. Бир топ өкүлдөр Узунагаштан Кастекке, Каракеминге, Кабанбай баатыр айылдарына барышкан. Жер тилкелери каралып, жалпысынан долбоор оозеки жактырылды.
Андан башка да бир максат — жол менен бирге бул долбоор Алма-Ата облусундагы азыр дээрлик барууга болбой турган жерлерди өздөштүрүү үчүн да пайдалуу экени маалым болду. Адистердин айтымында, бул жерде абдан жогорку туристтик потенциал бар: климаты абдан жумшак, шамал дээрлик жок. , Кыргызстандын чек арасынан бир аз алыс жайгашкан тоолуу аймактарга караганда кээ бир капчыгайларды экотуризмге колдонууга болот.
"АӨБ коомчулукту жана жарандык коомду тынчсызданта турган бардык учурларга өтө этият жана кылдат мамиле кылат. Ошондуктан биз консультация өткөрүүгө аракет кылабыз. Биз буга чейин Жаратылышты коргоо уюмдары менен эки жолу кеңештик. Алардын сунуш жыйынтыгы менен экологияга эң аз таасир этүүчү жол ушул деген жыйынтыкка келдик", — дейт Нариман Маннапбеков. "Бүгүн бизде белгилүү деңгээлде оптимизм бар жана эки мамлекетке да, алардын жарандарына да артыкчылыктар бериле турган багытта бара жатабыз".
Caravan.kz белгилегендей, долбоор чыгымдардын анализин аяктоо стадиясына жеткен. Жакынкы арада көз карандысыз эксперттер салыштырма анализ жүргүзүп, эки тарап долбоорду ишке ашыруу моделин, курулуш мөөнөтүн жана долбоордун наркын талкуулай башташат. АӨБ ошондой эле тараптарга долбоордун келечектеги экономикага тийгизген таасирин талдоо менен камсыз кылат. Жакынкы арада бул иштер аткарылып, транспорт министрликтеринин деңгээлинде Астана жана Бишкек шаарларындагы жыйындарда сунушталат. Андан соң эки тарап жолугушуу уюштуруп, алынган жыйынтыктарды талкуулашмакчы.
Сунушталып жаткан Алматы — Чолпон-Ата жолунун узундугу 260 чакырымды түзөт. Жүргүнчү унаа менен бул аралыкты түз маанисинде 2-2.5 саатта басып өтө алат деп эсептешет. Саякат убактысын кыскартуу жана эс алуучулар үчүн ыңгайлуулукту жогорулатуу — бул жолдун эки негизги параметри. Бирок мунун баары жолдун келечектеги кардарынын чечимине жараша болот. Жолдун так кандай болору, аны бойлой кандай унаалар жана кандай ылдамдыкта жүрүүсү буюртма берилген долбоорго жараша болот.
"Мындай долбоорлорду уюштуруучуларга бир нече суроолорду берип жатабыз, мисалы, бул долбоор мамлекеттик болобу же жеке болобу, же МЖӨ болобу? Эки мамлекет тең МЖӨ формасында болушун жактырышууда, Кыргызстандын өкмөтү деле ошентип жатат, анткени тыштан карыз алууну каалабайт. Казак тарап да бул жол өзүн өзү акташ керек деген пикирге кошулууда. Башкача айтканда, жолдун акылуу болот. Мына ушундай биринчи сүйлөшүүнүн негизинде юридикалык базасы кандай болот деген суроону койдук. Кайсы өлкөнүн мыйзамдары колдонулат? Биз дароо эле көз карандысыз пикир келсе, Азияда ушундай долбоорлордун тажрыйбасы бар экенин айттык. Ошонун негизинде жолдун 90% Казакстандын аймагы аркылуу өтөөрүн эстен чыгарбашыбыз керек.
Калган 10% Кыргызстандын аймагында. Ошонун негизинде Казакстандын мыйзамдарын колдонууга негиз бар болсо керек. Казакстанда 1999-жылдагы концессиялык мыйзам жана 2015-жылдагы МЖӨ мыйзамы бар. Казак өкмөтү бул мыйзам анча күчтүү эмес экенин билет, ошондуктан ал өзүнө милдеттенме алып, өлкөнүн парламенти азыр бул эки мыйзамды бириктирген бирдиктүү мыйзамды карап жатат. Ал эми күчтүү болсо, анда кыргыз бийлиги аны сыйлай тургандыгын билдирди. Азырынча бул формалдуу эмес келишим", — деди Нариман Маннапбеков.
Ишкер Media
