Улуттук банк санарип сом платформасын пилоттук тестирлөөсүн ишке киргизүүгө даярданууда

Министрлер кабинетинин иш-чаралар планына ылайык, Кыргызстанда санарип сомдун пилоттук долбоорунун ишке киргизилиши 2026-жылдын аягында — 2027-жылдын башында өткөрүлө тургандыгы маалым болгон.

Санарип сом — бул Улуттук банк тарабынан чыгарылуучу улуттук валютанын санарип формасы. Азыркы учурда Кыргызстанда улуттук валютанын эки формасы бар, алар – накталай сом, жана коммерциялык банктар менен Улуттук банктагы эсептерде жайгашкан нак эмес сом. Күтүлүп жаткан санарип сом - мыйзамдуу төлөм каражаты болуп саналат жана 1 санарип сом 1 кадимки сомго барабар болот. Ал төлөмдөрдү тездетүү, чыгымдарды азайтуу жана акча жүгүртүүнүн ачыктыгын жогорулатуу максатын көздөйт. Ишкер медиа сунушталып жаткан улуттук валютанын санариптик формасынын чыгышын утурлай, Улуттук банктын басма сөз кызматына кийинки суроолор менен кайрылып, жооп алды.  

Санарип сомдун пилоттук долбоорун сыноого - кимдер катыша алышат?

Азыр Улуттук банк санарип сом платформасын жана өзүнүн инфраструктурасын чектелген жана көзөмөлдөнгөн шартта пилоттук тестирлөөнү ишке киргизүүгө даярдоо боюнча иштерди жүргүзүүдө.

Пилоттук тестирлөөгө кийинкилердин катышуусу пландалууда:

• пилоттук коммерциялык банктар — P2P, G2C жана B2B сценарийлери боюнча;

• мамлекеттик органдар — айрым мамлекеттик төлөмдөрдү жана социалдык төлөмдөрдү жүргүзүү бөлүгүндө;

•  пилоттук сценарийлерге тартылган колдонуучулардын чектелген тобу.

Пилоттук долбоор калктын кеңири катмарын массалык түрдө кошууну көздөбөйт. Анын негизги максаты — технологиялык, операциялык жана укуктук чечимдерди текшерүү, ошондой эле санарип сомду чыныгы, бирок чектелген сценарийлерде колдонуудагы ыңгайлуулугун жана коопсуздугун баалоо болуп саналат.

Санарип сом өлкө ичинде гана колдонулабы же эл аралык төлөмдөргө да багытталабы?

Баштапкы этапта санарип сом КРнын аймагында накталай жана накталай эмес акчалар менен катар улуттук валютанын үчүнчү формасы катары колдонулушу каралууда.

Санарип сомду трансчек аралык колдонуу маселелери өзүнчө эл аралык изилдөөлөрдүн жана пилоттук долбоорлордун предмети болуп саналат. Бул иштер башка улуттук банктар жана CBDC киргизип жаткан өлкөлөр менен координацияда жүргүзүлүүдө.

Санарип сомду трансчек аралык колдонуу мүмкүнчүлүгү кийинки этаптарда, эл аралык стандарттарды, тобокелдиктерди баалоону жана Улуттук банктардын ортосундагы макулдашууларды эске алуу менен каралышы мүмкүн.

Санарип сомду чыгаруу зарылдыгы эмнеден улам келип чыкты жана анын артыкчылыктары эмнеде?

Санарип сом долбоору улуттук төлөм инфраструктурасын этап-этабы менен өнүктүрүүнүн алкагында ишке ашырылып, анын туруктуулугун, жеткиликтүүлүгүн жана натыйжалуулугун жогорулатууга багытталган.

Санарип сомдун негизги артыкчылыктары - калк, бизнес, финансылык рынок жана мамлекет үчүн зарыл.

Мындан сырткары Улуттук банктан, санарип сом колдонулуп жаткан акчалардын түрлөрүн алмаштырбай турганын, ал эми анын практикалык артыкчылыктары жана колдонуу масштабдары пилоттук долбоордун жыйынтыктары боюнча аныктала тургандыгын белгилешти.