Экономика

Салык кызматы 2025-жылы 3,7 млрд сомдук жасалма ЭЭФ алдамчылыгы болгонун билдирди

Мелис Совет уулу

21 февр. 2026 09:58

Мамлекеттик салык кызматы электрондук эсеп-фактуралар боюнча көзөмөлдү күчөтүп, жасалма документ жүгүртүүнүн ири схемаларын аныктады. 2025-жылдын жыйынтыгы боюнча кызмат чыныгы чарбалык операцияларсыз ЭЭФ (электрондук эсеп фактура) тариздеген дээрлик 270 жеке ишкер менен уюмдун тиешеси бар экенин аныктады.

Текшерүүлөрдүн жыйынтыгында бюджетке айып пулдар менен туумдарды кошкондо 3,7 млрд сомдон ашык кошумча эсептелди. Дал ушундай көлөмдөгү каражат ак ниет эмес салык төлөөчүлөрдүн аракеттеринен улам мамлекетке түшпөй калган.

Схема товарлар иш жүзүндө жеткирилбестен же кызматтар көрсөтүлбөстөн эсеп-фактураларды тариздөөгө негизделген. Кагаз жүзүндө чыгымдар калыптандырылып, салыктык милдеттенмелер азайтылат, бирок товарлардын реалдуу кыймылы же иштердин аткарылышы болбойт.

Мыйзамдуулук көрүнүшүн жаратуу үчүн "эсепке алынуучу" КНС бир күндүк түзүмдөр аркылуу калыптандырылат. Натыйжада өз ара байланышкан жактардан жана жасалма операциялардан турган чынжыр пайда болот.

Салык кызматы электрондук аналитиканы, автоматташтырылган көзөмөл системаларын жана тобокелчиликке багытталган ыкманы колдонууда. Текшерүүлөрдүн жүрүшүндө адистер ЭЭФ боюнча маалыматтарды салык отчеттуулугу, экспорт-импорт операциялары, банктык транзакциялар, кампалар жана транспорт боюнча маалыматтар менен салыштырат. Кызматта белгилешкендей, ири схемалар айрым кызмат адамдарынын көмөгү болмоюнча ишке ашпайт.

2025-жылы ушундай мыйзам бузуулар үчүн салык органдарынан 50дөн ашык кызматкер жумуштан бошотулган.

Мындан тышкары окуңуз

Айыл чарба насыяларынын пайыздык чени 3%га чейин төмөндөйт

Президент Садыр Жапаров фермерлер үчүн айыл чарба насыяларынын пайыздык ченин 6%дан 3%га чейин төмөндөтүүнү тапшырды. Бул тапшырма Араван районунун тургундары менен жолугушууда айтылды. Жолугушуунун катышуучуларынын бири өзүн райборбордон (Аравандан) 200 км алыстыкта жайгашкан Кичи-Алай айылынын тургуну катары тааныштырып, айыл чарбасына жеңилдетилген насыяларды берүү мүмкүнчүлүгүн карап чыгууну суранды. Анын

Менчиктештирүү жөнүндө жаңы мыйзам долбоору парламентке киргизилди

Жогорку Кеңешке мамлекеттик менчикти менчиктештирүүнү масштабдуу реформалоо тууралуу мыйзам долбоору киргизилди. Документ мамлекеттик активдерди сатуу механизмдерин түп-тамырынан өзгөртүүнү жана инвесторлор үчүн жол-жоболорду жөнөкөйлөтүүнү сунуштайт. Демилгечи — Министрлер кабинети. Долбоорго ылайык, мыйзамдардан буга чейин колдонулуп келген бир катар менчиктештирүү ыкмалары алынып салынат. Атап айтканда, конкурс аркылуу сатуу, ошондой эле мүлктү ижарага же

Бишкекте жылуулук түйүндөрүн оңдоо иштери башталат: кайсы көчөлөр жабылат?

Борбор калаада 15-апрелден тарта Шабдан Баатыр көчөсү жана Фрунзе көчөсү тилкелеринде жылуулук тармактарын реконструкциялоо башталарын муниципалдык "Бишкекжылуулук тармактары" ишканасы билдирди. Анын маалыматына ылайык, Шабдан Баатыр көчөсүнүн түштүк тарабы — Курманжан Датка көчөсүнөн Достоевский көчөсүнө чейин, ошондой эле Фрунзе көчөсүнүн Тыныстанов көчөсүнөн Тоголок Молдо көчөсүнө чейинки бөлүгү жабылат. Шабдан Баатыр

Жеке мектеп, бала бакча куруучуларга 2 гектарга чейин жер бекер берилет – Садыр Жапаров

Мамлекет жеке менчик бала бакчаларды жана мектептерди куруу үчүн жер бөлүп берүүгө даяр экенин президент Садыр Жапаров 11-апрелде Ош облусунун Араван району тургундары менен жолугушууда билдирди. Анын айтымында, кимде-ким бала бакча же мектеп курууну кааласа, жер акысыз берилет: район борборлорунда, чакан шаарларда, облустук борборлордо, ошондой эле Бишкек жана Ош шаарларында.