Ф.Кулов Кытай – Кыргызстан – Өзбекстан темир жолунун курулушуна элдик инвестиция тартууну сунуштады
Кыргызстандын мурдагы премьер-министри Феликс Кулов жарандарды Кытай – Кыргызстан – Өзбекстан темир жолунун курулушун каржылоого элдик инвестиция тартуу демилгесин көтөрдү.
Анын айтымында, бул долбоор өлкө тарыхындагы эң ири инфраструктуралык долбоорлордун бири болуп саналат жана Кыргызстанды Чыгыш менен Батышты байланыштырган транзиттик түйүнгө айлантат. Курулуштун жалпы наркы болжол менен 4,7 млрд доллар деп бааланууда, анын ичинен Кыргызстандын үлүшү 24,5% түзөт.
Кулов бул үлүштүн бир бөлүгүн “элдик” кылууну сунуштайт. Тактап айтканда, мамлекет өз үлүшүнүн болжол менен 30%ын бөлүп чыгып, жарандарга долбоордун аталыштуу акцияларын сатып алууну сунуштаса болот.
Алдын ала эсептөөлөр боюнча, катышуунун базалык пакети бир чоң кишиге 4–5 миң сомду түзүшү мүмкүн. Төлөмдү 4–6 жылга бөлүп төлөө мүмкүнчүлүгү каралып, айына болжол менен 60–90 сомдон туура келет.
Куловдун белгилешинче, мындай механизм тышкы карыз алуунун көлөмүн азайтып, мамлекеттик карыз жүгүн жеңилдетүүгө жана ички ресурстарды тартууга шарт түзөт. Чет элдик кредиторлорго пайыз төлөөнүн ордуна, мамлекет кирешени дивиденд катары жарандарга бөлүштүрө алат.
Ошондой эле ал долбоор толук кубаттуулукка чыккан учурда жылдык кирешелүүлүк 15–25%га жетиши мүмкүн экенин айтты. Бул туруктуу дивиденд төлөмдөрүн, активдин баасынын өсүшүн жана инфляциядан коргонуу мүмкүнчүлүгүн камсыздайт.
Сунушталган шарттардын арасында — аталыштуу акцияларды чыгаруу, аларды эркин сатууга тыюу салуу, мураска калтыруу мүмкүнчүлүгү жана кайра сатып алуу укугу мамлекетке гана тиешелүү болору каралган. Куловдун пикиринде, бул стратегиялык объектти соодалоодон жана аз сандагы адамдардын колуна топтолуп кетишинен коргойт.
Мурдагы премьер-министр белгилегендей, калкты инвестицияга тартуунун мындай механизмдери Норвегия жана Сингапур сыяктуу бир катар өлкөлөрдө колдонулган. Ал мындай моделди Кыргызстандын шарттарына ылайыкташтырууну сунуштады.
Жыйынтыгында ал бул демилге коомдук талкууга чыгарылганын айтып, экономисттерди, юристтерди, бизнес өкүлдөрүн жана жарандарды өз сунуш-пикирлерин билдирүүгө чакырды.
