Эсептөө палатасы үрөнчүлүк чарбаларды дотациялоодогу системалык кемчиликтерди аныктады
Эсептөө палатасы тарабынан 2020-жылдын 1-январынан 2025-жылдын 30-сентябрына чейинки мезгил аралыгында үрөнчүлүк чарбаларды мамлекеттик колдоо максатында бөлүнгөн дотациялардын натыйжалуулугуна аудит жүргүзүлдү.
Текшерүүнүн жүрүшүндө 2026-жылга чейин Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн Улуттук программасын жана үрөнчүлүк чарбаларды колдоо боюнча МинКабдын иш-чаралар планын ишке ашырууда бир катар системалык кемчиликтер белгиленди.
Аудит көрсөткөндөй, үрөнчүлүк чарбаларына дотациялык каражаттарды бөлүү аркылуу айыл чарба товар өндүрүүчүлөрүн жогорку түшүмдүү жана сапаттуу сорттук үрөндөр менен камсыз кылууга багытталган чаралар толук кандуу жыйынтык берген эмес.
Иш жүзүндө жогоруда көрсөтүлгөн мезгилде 166,7 млн сом өздөштүрүлгөн, бул каралган каражаттардын жалпы көлөмүнүн болгону 30,7%ын түзөт.
Мындан тышкары, айрым учурларда бюджеттик мыйзамдардын талаптары сакталбай, дотациялык каражаттар сметада алдын ала бекитилбестен жана тиешелүү ченемдик бекитүүсүз каржыланганы аныкталды.
Жалпысынан 2020-жылдын 1-январынан 2025-жылдын 30-сентябрына чейинки мезгилде үрөнчүлүк тармагына мамлекеттик дотация катары 197,5 млн сом каралган.
2020–2025-жылдары дотация программасына 26 126,6 тонна үрөн киргизилген, анын ичинен 16 628,2 тоннасы же 63,6%ы гана сатылган. Бул жагдай суроо-талапты пландоонун жетишсиздигин, логистиканын алсыздыгын жана фермерлер арасында маалыматтык-түшүндүрүү иштеринин жетишсиздигин көрсөтүп турат.
Жалпысынан үрөн чарбалары айыл чарба товар өндүрүүчүлөрүн үрөн менен болгону 13,5%га камсыз кылган, ал эми мамлекеттик дотациянын алкагында таратылган үрөндөрдүн үлүшү 3%ды гана түзгөн.
2020–2025-жылдары дотация программасына жазгы себүү үчүн орточо 31 чарба, ал эми күздүк себүү үчүн 25 чарба гана катышкан.
Мындан тышкары, аймактык комиссиялардын ишинде да кемчиликтер аныкталган. Алар үрөн чарбаларынын ишине карата мониторингди талаптагыдай жүргүзүшкөн эмес жана ыйгарым укуктуу органдарга өз убагында корутундулар менен сунуштарды беришкен эмес.
