Ишкерлердин жеңилдетилген насыяларга жетүүсү эмнеге кыйын? – эксперттен жооп
Кыргызстанда акыркы жылдары бизнеске колдоо саясаты күчөтүлүп, анын ичинде айыл чарбасын насыялоо кеңейтилип, тигүү тармагын каржылоо да башталган. Бирок ишкерлердин айтымында, жеңилдетилген насыяларга жетүү дагы деле кыйын бойдон калып жатканын экономикалык эксперт Мухтар Жумалиев радио эфиринде билдирди.
Анын сөзүнө караганда, чакан жана орто бизнес үчүн негизги көйгөй — каржылоого жетүүнүн чектелиши. Ишкерлер көбүнчө төмөнкү талаптарга туш болушат:
- күрөө коюу;
- даяр бизнес-план же долбоор;
- кепилдик.
Эксперт белгилегендей, мамлекеттин колдоосу Кепилдик фонду аркылуу көрсөтүлөт, бирок анын мүмкүнчүлүгү чектелүү. "Кепилдик фонд насыянын болгону 50%ына гана кепилдик бере алат, калган жарымын ишкер өзү камсыз кылышы керек. Бирок көпчүлүк чакан жана орто бизнес үчүн мындай каражат жок", — деди ал.
Сурамжылоого ылайык, жеңилдетилген насыя алууга арыз бергендердин болжол менен 40%ы ийгиликсиз болгон. Эксперт мунун негизги себеби катары банктардын бюрократиялык процедураларын атады.
Ал белгилегендей, мамлекеттик акча болгондуктан, банктар ар бир операцияны катуу көзөмөлдөөгө аргасыз:
- документтердин көптүгү;
- текшерүү процедуралары;
- мамлекеттик көзөмөл органдарынын жоопкерчилиги.
Ал тургай, жөнөкөй керектөө насыялары санарип тиркемелер аркылуу оңой берилсе, мамлекеттик жеңилдетилген насыялар үчүн көп документ талап кылынат. Эксперттин айтымында, банктар текшерүү органдарынын (мисалы, Эсептөө палатасы) текшерүүсүнөн чочулап, процесстерди татаалдаштырат.
Ал эми Экономика жана коммерция министрлиги өкүлү Нурбек Уметалиев мамлекет банктарга бизнеске тезирээк жана жөнөкөйлөтүлгөн шартта насыя берүү талабын күчөтүп жатканын билдирди. Анын айтымында, насыялар минималдуу процедура менен берилиши керек, каражаттардын 60%ы аймактарга багытталышы зарыл жана бизнеске жеткиликтүүлүк жогорулашы керек.
Жалпысынан, маселе мамлекеттик колдоо бар экенине карабай, анын иш жүзүндө ишкерлерге жетүү механизмдери дагы эле татаал бойдон калууда.
