Органикалык калдыктардан компост, биогаз өндүрүүдөн эмне утабыз?

Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги "Кыргыз Республикасынын аймагында органикалык калдыктар менен иштөө тартиби жөнүндө" Министрлер Кабинетинин токтом долбоорун коомдук талкууга чыгарды.

Документ "Тамак-аш продукциясынын коопсуздугун камсыз кылуу жөнүндө" мыйзамды жана Бажы союзунун ТР ТС 021/2011 техникалык регламентин ишке ашыруу максатында иштелип чыккан. Анын негизги максаты — органикалык калдыктарды туура башкарууну жөнгө салуу жана алардын адамдын ден соолугуна жана айлана-чөйрөгө тийгизген терс таасирин азайтуу.

Негиздемеде айтылгандай, учурда Кыргызстанда органикалык калдыктардын көпчүлүгү экологиялык талаптарга жооп бербеген полигондорго ташталат. Бул метан газынын бөлүнүп чыгышына (ал көмүр кычкыл газына караганда 25 эсе күчтүү), топурактын жана жер алдындагы суулардын уулуу заттар менен булганышына алып келет.

Токтом долбоору органикалык калдыктарды көмүү көлөмүн 80%га кыскартуу, калкты, соода жайларын, айыл чарба ишканаларын жана коомдук тамактануу жайларын калдыкты өз-өзүнчө чогултууга өткөрүү, биогаз курулмаларын куруу жана компост уюштуруу үчүн шарт түзүү чараларын карайт.

Колдонулуучу технологиялардын катарында компост жасоо, анаэробдук ачытуу (биогаз алуу), вермикультивация, биологиялык иштетүүгө болбогон калдыктарды термикалык жол менен жок кылуу бар.

Адистердин эсептөөсү боюнча, 1 тонна органикалык калдыктан 100 куб метрге чейин биогаз алууга болот.

Документте органикалык калдыктарды кайра иштеткен ишканаларды экономикалык жактан колдоо механизмдери да каралган. Министрликтин баамында, бул тармакты өнүктүрүү айыл чарбасында химиялык жер семирткичтерге көз карандылыкты азайтып, жаңы жумуш орундарын түзөт.

Мындан тышкары, бул демилге Париж макулдашуусу алкагындагы милдеттенмелерге жана туруктуу өнүгүү максаттарына шайкеш келет.