Экономика

Борбор Азия өлкөлөрү континенттин эң маанилүү кесилишине айланышы керек — ЕӨБ

Назира Абдиева

24 окт. 2023 15:25

Деңизге чыгуу мүмкүнчүлүгүнүн жоктугу бүгүнкү күндө Борбор Азия өлкөлөрү үчүн негизги көйгөй болуп саналат. Бул тууралуу Евразия өнүктүрүү банкынын башкы экономисти Евгений Винокуров кытайлык "Цзинцзи Жибао" гезитине жазган колонкасында билдирди.

Деңизге чыгуу мүмкүнчүлүгүнүн жоктугу, Винокуровдун айтымында, транспорттук чыгымдардын жогору болушуна жана жеткирүү чынжырларынын алсыздыгына алып келет. Экономист бул маселени Пекиндин "Бир алкак, бир жол" демилгесин өнүктүрүү менен чечсе болот деген пикирде.

Борбор Азия Кытайды Европа жана Жакынкы Чыгыш өлкөлөрү менен байланыштырган эл аралык транспорт коридорлорунун кесилишинин борборунда жайгашкан. Акыркы 10 жылдын ичинде Борбор Азия Кытай — Европа — Кытай багытында транзиттин тез өнүгүп келет. 2013-жылдан 2022-жылга чейин Борбор Азия, биринчи кезекте Казакстан аркылуу транзиттик контейнердик поезддердин саны 200 эсеге өскөн: ташылган контейнерлердин көлөмү 681 миңди түзүп, жалпы баасы 30 млрд доллар болгон.

Акыркы алты жылда Казакстан, Азербайжан жана Грузия аркылуу өткөн Транскаспий багыты боюнча контейнердик жүк ташуу көлөмү дээрлик төрт эсеге — 9 миңден 33 миң TEU чейин өскөн. Кытай менен Перс булуңунун өлкөлөрүнүн ортосундагы жүк ташууну уюштуруу үчүн Түндүк — Түштүк транспорт коридорунун чыгыш багыты да иштелип жатат.

Борбор Азияны кантип транспорттук түйүнгө айландырса болот? ЕӨБ Евразиялык транспорт алкактарынын терминин жана концепциясын иштеп чыкты. Ал Борбор Азия өлкөлөрү менен эң маанилүү рыноктордун ортосундагы соода-экономикалык байланыштарды камсыз кылуучу кеңдик жана меридиалдык эл аралык транспорт коридорлорунун жана каттамдарынын өз ара байланышкан тармагын өнүктүрүүгө, ошондой эле Кытайды, Европаны жана Жакынкы Чыгышты бириктирген коридорлордун транзиттик потенциалын ишке ашырууга багытталган.

Евразиялык транспорттук алкактын негизин эл аралык транспорт коридорлору түзөт. Анын Борбор Азия өлкөлөрү үчүн өзгөчө мааниси деңизге чыгууну камсыз кылуу, транспорттук чыгымдарды азайтуу жана бул өлкөлөрдүн ИДПсынын өсүү темпине жылына 1.5%га чейин кошумча салым кошуу болуп саналат.

Башкача айтканда, транспорттук алкактын мааниси жалпысынан Евразия мейкиндигинде жана анын ичинде Борбор Азияда Чыгыш-Батыш жана Түндүк-Түштүк огун бириктирген эффективдүү транспорттук "скелетти" түзүү зарыл. Борбор Азия аркылуу өткөн бул жолдор олуттуу экономикалык синергияга мүмкүндүк берет.

"ОПОП менен Борбор Азияны байланыштыруунун кийинки маанилүү кадамдарына каржы секторундагы байланышты, тагыраак айтканда, финансылык кызматтар жана чек ара төлөмдөрүн жогорулатуу кирет. Кытайдын трансчегаралык банктык которуулар төлөм системасы (CIPS) дүйнөлүк төлөмдөрдө юанга болгон суроо-талаптын өсүп жаткан шартында дүйнө жүзү боюнча популярдуулукка ээ болууда. Борбор Азия банктары да CIPS системасына кошулган. Ошого карабастан, транспорттук байланыш бардык тараптардын кызыкчылыктарына шайкеш келген эң маанилүү артыкчылык бойдон калууда", - деп айтылат гезитте.

Мындан тышкары окуңуз

Бишкек – Балыкчы – Нарын –Торугарт жолу кардан тазаланып, жол ачылды

Бишкек – Балыкчы – Нарын –Торугарт унаа жолунун 470-544 чакырым аралыгы кардан тазаланып, эки тараптуу каттам берилди. Транспорт жана коммуникациялар министрлигинин маалымат кызматынан белгилешинче, учурда министрликтин кызматкерлери тарабынан атайын техникалар тартылып, жолду кеңейтүү иштери жүрүүдө. Буга чейин Бишкек – Балыкчы – Нарын – Торугарт автожолунун 445-544-чакырымына түндө кар жаап, анын калыңдыгы 25-35 сантиметрге чейин жеткен.

Негизсиз берилбей келген кепилдик төлөмү ишкерге кайтарылды

Прокурордук текшерүүнүн жыйынтыгында ишкерге тиешелүү болгон кепилдик төлөм кайра кайтарылды. Маалыматка караганда, ишкер акча каражатын кайтарып берүү өтүнүчү менен бир нече жолу мамлекеттик органга кайрылган. Бирок мыйзамдуу негиздер болгонуна карабастан, анын арыздары узак убакыт каралбай келген. Көрүлгөн прокурордук чаралардын негизинде ишкердин укуктары калыбына келтирилип, негизсиз кармалып турган 692 миң 800

Кимдер дары-дармекти арзандатылган баада ала алышат?

Кыргызстанда милдеттүү медициналык камсыздандыруу (ММК) системасында камсыздандырылган жарандар үчүн дары-дармек менен жеңилдетилген камсыздоо программасы иштейт. Бул программа аркылуу айрым дары-дармектерди дарыгердин рецепти менен арзандатылган баада сатып алууга болот. Бул тууралуу Саламаттыкты сактоо министрлигинен маалымдашты. Билдирүүгө караганда, жеңилдиктен пайдалана ала турган жарандардын катарына пенсионерлер, 18 жашка чейинки балдар, күндүзгү бөлүмдө 21

Садыр Жапаров Европа Биримдигинин Борбор Азия боюнча Атайын өкүлү менен жолукту

Президент Садыр Жапаров 5-июнда, Европа Биримдигинин Борбор Азия боюнча Атайын өкүлү Эдуардс Стипрайсты кабыл алды. Бул тууралуу президенттин расмий баракчасына жарыяланды. Маалыматка ылайык, Мамлекет башчысы Европа Биримдиги менен өз ара аракеттенүү жана “Борбор Азия – Европа Биримдиги” форматында аймактык кызматташууну чыңдоо Кыргызстандын тышкы саясатынын артыкчылыктуу багыттарынын бири болуп саналарын баса белгиледи.