Жакынкы жылдарда Кыргызстанда сугатка болгон муктаждык 2–6%га көбөйүшү мүмкүн
Климаттын өзгөрүшү өлкөнүн агрардык секторуна болгон басымды күчөтөрүн Дүйнөлүк банктын улук экономисти Елена Голуб климат жана өнүгүү боюнча өлкөлүк докладдын презентациясында билдирди.
Анын айтымында, абанын температурасы жогорулаган шартта айыл чарба жана мал чарбачылыгында сугатка болгон муктаждык 2–6%га көбөйүшү мүмкүн. Ошол эле учурда, ирригациялык системаларды модернизациялоо боюнча пландаштырылган чаралар да сугарылуучу жерлердин кеңейишинен улам келечектеги суроо-талапты толук канааттандыра албайт.
Дүйнөлүк банктын анализи көрсөткөндөй, климаттын мал чарбачылыгынын продуктивдүүлүгүнө тийгизген таасири анча чоң болбойт, анткени тармак буга чейин эле жайыттардын деградациясынан жабыркап келет.
“2020-жылы түштүк аймактардагы жайыттардын 42%ы начар абалда болгон. Топурактын деградациясы Талас, Жалал-Абад жана Чүй облустарында жер көчкү жана суу каптоо коркунучун да күчөтүп жатат”, – деген Голуб.
Экономист белгилегендей, дарыялардын агымынын мүнөзү өзгөрүшү күтүлүүдө. Муздардын эриши бир айга эртелегендиктен, жылдык агым 2050-жылдары 5–9%га көбөйүшү мүмкүн. Ошол эле учурда, мөңгүлөрдүн көлөмү азайып бара жатат. Бул кошумча суу сактагычтарды курууну талап кылат.
Гидроэнергетика секторунда климаттык өзгөрүүлөр кургак шарттарда энергия өндүрүү потенциалын 1–3%га, ал эми нымдуу шарттарда 9–11%га чейин жогорулатышы мүмкүн.
“Бирок температуранын жогорулашы айрым сценарийлерде суу сактагычтардагы чөгүндүлөрдүн көлөмүн 10%га чейин көбөйтөт. Тең салмактуу жер пайдаланууну кошкондо адаптация чараларын киргизүү бул көрсөткүчтү эки эседен ашык кыскарта алат”, — деп кошумчалады Голуб.
Эксперттин айтымында, климаттын өзгөрүшү транспорт инфраструктурасына да таасир этет. Жер көчкү жана катуу жаан-чачындын көбөйүшү көпүрөлөрдүн 60%га чейинкисине коркунуч жаратат. Оңдоолорго кеткен эң көп чыгымдар түндүк жана түндүк-чыгыш аймактарында күтүлөт. Аныдктан адаптация үчүн климаттык тобокелдиктерди эске алган курулуш стандарттарына өтүү зарыл.
