АКШда "К-образдуу" экономика элди эки ажырымга бөлдү
2020-жылкы пандемиядан кийин экономиканын бир беткей эмес калыптанышын сүрөттөө үчүн пайда болгон "K-түрүндөгү экономика" термини азыр коомдогу катмарлар ортосундагы ажырымдын барган сайын тереңдеп баратканын билдирген универсалдуу түшүнүккө айланганын New York Times басылмасы жазды.
Улуттук чекене соода федерациясынын божомолу боюнча, быйыл АКШдагы майрамдык чыгымдар тарыхта биринчи жолу 1 трлн доллардан ашат. Бирок бул сумманын негизги бөлүгүн кымбат, люкс товарларды сатып алган бай америкалыктар камсыздайт. Ал эми кирешеси төмөн адамдар арзандатууларды издөөгө же кредиттик карталарды колдонууга аргасыз болот.
Мичиган университетинин өкүлү Жоанн Хсунун түшүндүрмөсүнө ылайык, "K-түрүндөгү экономика" — бул байлар (K тамгасынын жогору караган бутагы) ишенимдүү түрдө акча коротуп жаткан шартта, кирешеси аз адамдар (ылдый караган бутагы) араң жан багып жашап жаткан кырдаал. Бул айырмачылык керектөөчүлөрдүн маанайын изилдеген сурамжылоолордо даана байкалат.
Moody’s Analytics маалыматына ылайык, үй чарбаларынын эң бай 10%ы жалпы керектөө чыгымдарынын дээрлик жарымын камсыздайт. Бул терминди кеңири жайылткан Питер Этвотер анын убактылуу көрүнүш болушун үмүт кылган. Бирок чындык башкача болду: байлардын кирешеси жана активдери өсүп жатканда, аз айлык алган кызматкерлер артта калып жатат.
Жумушсуздуктун деңгээли 4,6%га жетип, акыркы төрт жылдагы эң жогорку көрсөткүч болду. Инфляция, тарифтер жана жасалма интеллекттен келип чыккан тобокелчиликтер да басымды күчөттү.
Bank of America жүргүзгөн сурамжылоого ылайык, америкалыктардын 62%ы каржылык кыйынчылыктарды сезишет, алардын 87%ы арзандатылган дүкөндөрдөн соода кылууну пландаштырып жатат. Компаниялардын айтымында, люкс сегментине болгон суроо-талап өскөн (мисалы, Delta Air Lines компаниясында премиум-билеттер эконом-класска караганда жакшы сатылууда), ал эми массалык рынок арзан альтернативаларды издеп жатат.
АКШнын Федералдык резерв системасынын төрагасы Жером Пауэлл да экономиканын экиге бөлүнгөнүн тастыктады: кирешеси төмөн жарандар чыгымдарын кыскартып, бюджеттик товарларга өтүп жатышса, байлар мурдагыдай эле керектөөнү улантууда.
Питер Этвотердин айтымында, америкалыктар эки башка дүйнөдө жашап жатышат: "Төмөндө тургандар үстүндөгү молчулукту байкабай кое алышпайт".
