ELQR 6 жылдын ичинде Кыргызстандын төлөм рыногун кандайча өзгөрттү
Болгону бир нече жыл мурун QR коду менен төлөмдөрдү жүргүзүү Кыргызстанда технологиялык эксперимент катары каралчу. Бүгүнкү күндө QR ири чекене соода түйүндөрүнөн баштап чакан дүкөндөргө жана кызмат көрсөтүүлөргө чейин эң кеңири таралган төлөм ыкмаларынын бирине айланды. Бул өзгөрүү көбүнчө алты жылдыгын белгилеп жаткан улуттук ELQR системасынын өнүгүшүнө байланыштуу.
Баштапкы чекит 2019-жыл болгон, анда Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы бирдиктүү QR төлөм стандартынын укуктук жана технологиялык негизин иштеп чыга баштаган. Андан кийин рынок олуттуу өзгөрүү жасады: санариптик төлөмдөр өз алдынча өнүгүүсүн токтотуп, бирдиктүү эрежелер боюнча иштей баштаган.
2020-жылдын февраль айында "Элкарт" Улуттук төлөм системасынын оператору болгон Банктар аралык процессинг борбору QR төлөм операторунун статусун алган. Бул банктарды, төлөм кызматтарын жана мобилдик тиркемелерди жалпы төлөм мейкиндигине бириктирген бирдиктүү системаны түздү.
Практикалык ишке ашырууга иш жүзүндө өтүү 2022-жылдын май айында болгон. Белгилүү бир банкка же мобилдик тиркемеге байланбаган бирдиктүү QR төлөм мейкиндиги болгон ELQR системасы Кыргызстанда иштей баштаган. Колдонуучулар эми кайсы финансылык мекемени колдонгонуна карабастан, сатып алуулар үчүн төлөө жана каражаттарды которуу мүмкүнчүлүгүнө ээ.
2022-жылдын жайында QR коду менен накталай эмес төлөм кызматынын ишке кириши технологиянын массалык рынокко киришин белгиледи. Төлөмдөрдүн универсалдуулугу негизги фактор болуп чыкты: бизнеске бир нече өзүнчө чечимдерди колдоонун, ал эми кардарларга өзүнчө тиркемелерди орнотуунун кажети жок болду.
Ошол эле жылы банктар жана төлөм мекемелери системага активдүү туташа башташты. Банктар аралык өз ара аракеттенүүнүн негизги алкагы түзүлдү — бул пайдубалсыз санариптик төлөмдөрдү өнүктүрүү мүмкүн эмес.
2023-жыл масштабдоо мезгили болду. Финансы рыногунун көпчүлүк катышуучулары ELQRга интеграцияланып, системалар аралык толук шайкештикти камсыз кылышты. QR төлөмдөрү өлкөдөгү жалпы төлөм стандартына айланды.
Кийинки этапта система кеңейүүдөн анын функционалдуулугун тереңдетүүгө өттү. 2024-жылы QR коду аркылуу системалар аралык которуулар киргизилди, клиринг процесстери оптималдаштырылды жана жөнгө салуучу база күчөтүлдү. ELQR накталай эмес төлөмдөрдүн жана каржы секторунун санариптик трансформациясынын кыймылдаткычы катары роль ойной баштады.
Андан тышкары, системанын өнүгүшү улуттук рыноктон тышкары кеңейүүдө. Alipay+ менен өз ара аракеттенүү, чек ара аркылуу төлөмдөрдү жүргүзүү мүмкүнчүлүктөрүн ачуу жана эл аралык тиркемелер аркылуу төлөмдөрдү кабыл алуу сыяктуу эл аралык интеграция боюнча иштер башталды.
Алты жылдын ичинде ELQR көптөгөн өлкөлөр ондогон жылдар бою жетишкен жолду басып өттү: жөнгө салуучу демилгеден баштап туруктуу санариптик инфраструктурага чейин. Бүгүнкү күндө системадагы жалпы транзакциялардын көлөмү бир триллион сомдон ашты, бул QR төлөмдөрү банк карталарына альтернатива гана эмес, заманбап экономиканын толук кандуу бөлүгүнө айланганын тастыктайт.
