Кайсыл тармактарда “алсыз айымдар” күчтүү: Улуттук статистика комитетинин изилдөөсү
2024-жылы Кыргызстан экономикасындагы жумушчу күчүнүн 39,1%ын аялдар түзгөн. Бул өткөн жылдарга салыштырмалуу аз, бирок туруктуу өсүштү көрсөтөт. Соңку 5 жылдагы расмий статистика тармактар боюнча бир топ айырмачылыктарды көрсөткөн — айрым тармактарда аялдар дээрлик толугу менен үстөмдүк кылса, башка тармактарда алардын катышы өтө төмөн.
Изилдөөдө аялдардын басымдуу бөлүгү билим берүүдө(77,5%), саламаттык сактоо тармагында(78,6%) экени көрсөтүлгөн. Бул багыттар акыркы 5 жылдан бери аялдарды жумуш менен камсыздоонун негизги чөйрөсү катары калып келет.
Мындан тышкары бул тармактарда аялдар басымдуулук кылат:
- кесиптик, илимий жана техникалык ишмердик — 55,6%,
- искусство, көңүл ачуу жана эс алуу — 45,6%,
- башка кызмат көрсөтүү кызматтары — 60,3%,
- кыймылсыз мүлк боюнча операциялар — 100% (мында эркектер изилдөөгө кирбеген, андыктан эркектер жок деген мааниде эмес).
Аялдар кайсыл тармактарда аз?
- курулуш — 1%,
- транспорт жана жүк сактоо — 4,6%,
- пайдалуу кендерди казып алуу — 7,8%.
Бул тармактар “эркектердики” деп эсептелген тармактар болгондуктан аялдардын катышы мындан да төмөн болуп калышы ыктымал.
Өнөр жай жана соода тармагында аялдардын активдүүлүгү:
Өнөр жайда аялдардын катышы 2020-жылы 42,6%дан 2024-жылы 46,1%га өскөн. Бул алардын тармакка катышынын жогорулаганын көрсөтөт.
Соода тармагында аялдардын үлүшү стабилдүү — жыл сайын 37–40%дын ортосунда.
Кызмат көрсөтүү сектору:
Мейманкана бизнесинде аялдардын үлүшү 51,3%ды түзүп, бул тармакта аялдардын көп экенин көрсөтөт.
Маалымат жана байланыш тармагында аялдардын катышы 2023-жылы 30,9%га төмөндөгөндөн кийин, 2024-жылы 35,1%га өскөн.
Жыйынтык: 2020–2024-жылдары алынган маалыматтар Кыргызстанда аялдардын жумушка орношуу деңгээли акырындык менен өсүп жатканын, бирок “салттуу аялдык” жана “салттуу эркектик” тармактардагы айырмачылыктар сакталганын көрсөтөт. Билим берүү, медицина жана социалдык кызмат көрсөтүүлөр сыяктуу тармактарда аялдар негизги жумушчу күчүн түзүп, өнөр жай жана айрым кызмат көрсөтүү секторлорунда гендердик тең салмактуулук акырындык менен жакшырган.
