Казакстан 1-майдан тарта "Дружба" мунай куурунан ажырашы мүмкүн
Казакстан Европа биримдигине мунай экспорттоочу негизги өлкөлөрдүн арасында үчүнчү орунду ээлегенин Deutsche Welle'ге шилтеме кылуу менен economist.kg сайты жазды.
Маалыматка ылайык, өлкөнүн ЕБдеги жалпы мунай импортундагы үлүшү 11,5%ды түзөт. Казакстан бул көрсөткүч боюнча Норвегия жана АКШ өлкөлөрүнөн гана артта калды. Германияда казак мунайынын үлүшү дагы жогору — бардык жеткирүүлөрдүн 13,5%ын түзөт. Бул өсүш Россияга каршы санкциялар киргизилгенден кийин мүмкүн болду, анткени мурда негизги жеткирүүчү ошол өлкө эле.
Казакстандын мунай экспортунун болжол менен 80%ы Каспий түтүк консорциуму аркылуу өтөт. Ал Новороссийск шаарына чейин жетет. Андан ары мунай танкерлер менен Европа портторуна, анын ичинде Триест шаарына жеткирилет. Ал жактан Трансальпий түтүк жолу аркылуу Австрия, Чехия жана Германиянын түштүгүндөгү заводдорго жөнөтүлөт. Мисалы, Бавария өзүнүн нефть импортунун 50%ын Казакстандан камсыздайт.
Бирок казакстандык экспорттоочулар 2026-жылдын 1-майынан тарта "Дружба" мунай түтүгү аркылуу жеткирүү мүмкүнчүлүгүн жоготушу мүмкүн. Бул тууралуу Reuters билдирип, Россия тарап тиешелүү чектөөлөрдү киргизүүнү пландап жатканын маалымдаган.
Акыркы жылдары бул багыт экспортту диверсификациялоонун негизги жолдорунун бири катары каралып келген. 2025-жылы Германияга ушул куур аркылуу 2,1 млн тонна нефть жеткирилсе, 2026-жылдын биринчи кварталында эле 730 миң тонна жөнөтүлгөн. Бул өткөн жылдын ошол эле мезгилине салыштырмалуу дээрлик эки эсе көп.
Транзиттин токтошу Казакстандын мунайын Европа рыногуна жеткирүү стратегиясына олуттуу таасир этиши мүмкүн. Ошондуктан өлкө альтернативалуу маршруттарды издеп жатат. Алардын бири — Ортоңку коридор (ТМТМ). Казакстандын президенти Германия менен сүйлөшүүлөрдө бул багытты Трансевропалык транспорт тармагына интеграциялоого көмөктөшүүнү сунуштаган. Европа өнөктөштөрү бул долбоорго 10 млрд евро инвестиция бөлүүгө макул болушкан.
