Кристин Лагард: санарип евро – нак акчаны алмаштыра албайт
Европанын Борбордук банкынын (ЕББ) президенти Кристин Лагард санарип евро накталай акчаны алмаштыра албайт - деген пикирин Euronews телеканалына берген маегинде билдирди. Анын айтымында, төлөм каражатынын санарип ыкмасы - жарандардын төлөмдөрүн көзөмөлдөө үчүн эмес, накталай акчаны толуктоо максатында иштелип чыгууда.
ЕББ башчысынын билдирүүсүнө караганда, Европа парламенти санарип евро боюнча мыйзам долбоорун сүйлөшүүлөрдүн кийинки баскычына өткөрдү, эми документти 2026-жылдын аягына чейин кабыл алуу пландалууда. Санарип евро ишке кирсе, банкнот жана тыйындар менен бирдей мыйзамдуу төлөм каражаты болуп саналат.
“Накталай евро дагы, санарип евро дагы мыйзамдуу төлөм каражаты. Демек, Европанын эч бир жеринде “биз сиздин банкнотуңузду кабыл албайбыз!” - деп айтууга болбойт”, – деди Кристин Лагард.
Ал ошондой эле жыл аягына чейин ЕББ евро банкнотторунун жаңы дизайны боюнча сунуштарын да жарыялай турганын билдирди.
“Биз жаңы дизайн жана жаңы көрүнүштөгү банкноттор боюнча сунуштарды сунуштайбыз. Накталай акча жоголбойт, болгону жаңыланат”, – деп белгиледи Европанын Борбордук банкынын башчысы.
Лагарддын айтымында, санарип евронун негизги максаттарынын бири – Европанын төлөм системалары жаатындагы көз карандысыздыгын күчөтүү. Учурда Европа өлкөлөрүндөгү төлөм карталар аркылуу жүргүзүлгөн төлөмдөрдүн болжол менен 60%ы чет элдик компаниялардын төлөм инфраструктурасы аркылуу ишке ашырылат.
КРнын мыйзамдары да, так ушундай. Бирок...
Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин 3-главасында улуттук валюта – “Сом мыйзамдуу төлөм каражаты болуп эсептелет, КРнын бүткүл аймагында көрсөтүлгөн наркы боюнча МИЛДЕТТҮҮ ТҮРДӨ кабыл алынат. Төлөмдөр КРнын аймагында накталай жана накталай эмес эсептешүүлөр (анын ичинде санарип сом менен эсептешүүлөр) түрүндө жүзөгө ашырылат” - деп так көрсөтүлгөн.
Бирок, 2026-жылдын 1-июлунан тартып Бишкек шаарындагы муниципалдык коомдук транспорттордо жол кирени накталай акча менен төлөө токтотулган. Жүргүнчүлөр жол кирени азыр “Тулпар” картасы, Visa, Mastercard жана “Элкарт” банктык карталары жана QR-код менен төлөп жатышат. Мындай жаңычылыкка көнбөгөн айрым жүргүнчүлөр жол акысын накталай төлөп, бир нече айдоочу иштен бошотулганы белгилүү болгон.
Буга чейин Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Монополияга каршы жөнгө салуу кызматы бул боюнча бир нече жолу өз позициясын жарыялаган.
"Керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо артыкчылыктуу бойдон калат. Ар бир жүргүнчү мыйзамдарга ылайык жол кирени накталай да, накталай эмес да төлөө мүмкүнчүлүгүнө ээ болушу керек." - деп билдиришкен.
Бирок, шаардык муниципалитетке бул мыйзам тиешелүү эместей... Ушундан улам, мыйзам КРда иштебейби? Мыйзамдын аткарылышын ким көзөмөлдөшү керек? - деген суроо жаралууда.
