Эмне үчүн Кыргызстанда бензиндин баасы кайрадан көтөрүлүүдө? Нефтетрейдерлер жооп беришет
Акыркы сутка ичинде Кыргызстанда бензин 1-2 сомго кымбаттады. Май куюучу жайларда АИ-92 күйүүчү майынын литри 52.9 сомдон 55.3 сомго чейин, АИ-95 бензини 55.9 сомдон 57.7 сомго чейин сатылууда.
Кыргызстандын нефтетрейдерлер ассоциациясы баалардын кезектеги көтөрүлүшүн түшүндүрүштү. Нефтетрейдерлердин айтымында, июнь-июль айларында эле Россиянын мунайды кайра иштетүүчү заводдорунда бензиндин баасы тоннасына 70 долларга, дизелдик отун тоннасына 60 долларга көтөрүлгөн. Бул бир литр күйүүчү майга тиешелүүлүгүнө жараша 5.5 сом жана 4.2 сом кошулду дегенди билдирет.
Россиянын мунайды кайра иштетүүчү заводдорунун сатуу бааларынын тез өсүшү 2021-жылдын башынан бери эле уланып келе жатат. 2021-жылдын январынан июлуна чейин:
- бензин тобундагы күйүүчү майлардын баасынын өсүшү 16%дан ашып кетти, тактап айтканда, тоннасына 300 доллардан 650 долларга чейин кошулду, тагыраак айтканда, литри орто эсеп менен 25 сомду түздү
- дизелдик отун 40%га өстү, тактап айтканда, тоннасы 400 доллардан 560 долларга чейин жетти, бул орто эсеп менен бир литр күйүүчү майга 18 сомдон кошулду дегенди билдирет.
Бирок, мунай заттарына болгон заводдук баалардын тез өскөнүнө карабастан, жыл башынан бери республикада май куюучу жайлардагы баалардын иш жүзүндө жогорулашы төмөнкүлөрдү түздү:
- Бензин тобуна киргенген майлар – орто эсеп менен 47.1%ды, тагыраак айтканда, бир литри 16.5 сомду түздү
- Дизель тобуна кирген күйүүчү майлар – 35.5%ды, тагыраак айтканда бир литри 12.8 сом болду
Россиядагы мунайды кайра иштетүүчү заводдорунун сатуу бааларынын өсүшүнүн негизги себептери:
- Дүйнөлүк экономиканын COVID-19 пандемиясынын кесепеттеринен чыгуусуна байланыштуу дүйнөлүк рынокто мунай заттарынын баасы олуттуу жогорулады. Ошондой эле 2020-жылдын октябрь айында башталган Brent мунай баасынын көтөрүлүшү 104%дан ашып, баррели 77.8 долларга жетти – мунайдын учурдагы баасы акыркы үч жылдын эң жогорку чегин жаңыртып койду десе болот.
- Дүйнөлүк рыноктогу узак мөөнөттүү жетишсиздиктен улам, мунай заттарынын баасы да өсүүдө. ОПЕК + техникалык комитетинин маалыматы боюнча, мунай базарындагы тартыштык быйыл орто эсеп менен күнүнө 1.4 млн баррелди түзөт. Мунай өндүрүүчү өлкөлөр тарабынан кошумча өндүрүштүн көбөйүшү өткөн жылы пандемияга байланыштуу котировкалардын кыйрашына байланыштуу этияттык менен жүргүзүлүп жатат. Нефть тартыштыгын негизги өндүрүүчү өлкөлөр жасалма жол менен кармап турушат. Учурда ОПЕК + өлкөлөрү тарабынан мунай өндүрүүнү көбөйтүү чечими көптөн бери жок болгондуктан, абал курчуп жатат.
- Эс алуу мезгилинде күйүүчү майга болгон талаптын мезгилдүү өсүшүнө байланыштуу да болууда.
Июль-август айларына божомолдор
«Дүйнөлүк мунай базарынын туруксуздугуна жана Россиянын рыногундагы чектелген көлөмдөргө карабастан, мунай сатуучулар жергиликтүү күйүүчү май рыногунда тартыштыкка жол бербей, КРга мунай заттарын жеткирүүнү ырааттуу камсыз кылып турушат», – деп ишендирет ассоциация.
Алдын-ала маалыматтар боюнча, январь-июнь айларында республикага 648 миң тонна мунай зат, 388 миң тонна бензин жана 260 миң тонна дизелдик отун импорттолгон.
«Республиканын оор социалдык-экономикалык абалын эске алуу менен, мунай сатуучулар ассоциациясынын мүчөлөрү, май куюучу жайларда баанын кескин өзгөрүүсүн эске албастан, социалдык багыттагы баа саясатын карманууну улантышууда. 2021-жылдын башынан бери нефтетрейдерлердин кирешелүүлүгү 1-2%дан ашкан жок», – деп билдиришти нефтетрейдерлер.
Ассоциация кошумчалагандай, бүгүнкү күндө Кыргызстан күйүүчү-майлоочу майларды импорттоочу өлкөлөрдүн катарында арзан күйүүчү май боюнча мурдагы жылдардан бери эле алдыда турат. Республика мунай заттарынын көлөмүнүн 95%дан ашыгын импорттойт, ошондуктан ал дүйнөлүк тенденциялардын таасири астында турат, тактап айтканда, мунай зат бааларынын жана мунайды кайра иштетүүчү заводдордун сатуу бааларынын өсүшү 2020-жылдын аягынан бери уланууда.
«Жогоруда келтирилген объективдүү себептерди эске алуу менен, июль-август айларында Кыргызстандын күйүүчү-майлоочу май базарында баалар 6-10%га жогорулашы мүмкүн. Ошол эле учурда, мунай сатуучу компаниялар баалардын кескин өсүшүнө жол бербөө саясатын улантууга ниеттенүүдө», – деп билдиришти мунай сатуучулар.
