Дүйнө азык-түлүк каатчылыгына кептелиши ыктымал
Дүйнө өлкөлөрү азык-түлүк кризисинин босогосунда турганын жана дүйнөлүк азык-түлүктүн 50%ы синтетикалык жер семирткичтерге көз каранды экенин аналитик Лукас Эквуаме эскертти. Түндүк жарым шарда эгүү сезону башталып жатат, бирок жер семирткичтерге жеткиликтүүлүк өтө чектелүү.
Ормуз кысыгындагы көйгөйлөрдөн улам жер семирткичтердин жеткирүүлөрүнүн болжол менен 30%ы үзгүлтүккө учурады, дагы 20%ы суюлтулган жаратылыш газынын жеткиликтүүлүгүнө көз каранды. Кытай да экспортко чектөөлөрдү киргизип, бул рыноктун кошумча 30%ына коркунуч жаратты. Синтетикалык жер семирткичтердин көпчүлүгү жаратылыш газынан өндүрүлгөндүктөн, анын тартыштыгы автоматтык түрдө жер семирткичтердин жетишсиздигине алып келет.
Financial Times басылмасы да дүйнө эң ири азык-түлүк кризистеринин бирине туш болушу мүмкүн экенин эскертет.
Мунун негизги себеби — Жакынкы Чыгыштагы кризис, ал жер семирткичтердин жеткирүүлөрүнө коркунуч жаратып, энергия ресурстарынын баасынын кескин өсүшүнө алып келди.
Бул кырдаалда эң алсыз өлкөлөр көп жапа чегет. Ошондой эле Индия, Бангладеш жана АКШнын айыл чарба аймактары да коркунучта, анткени фермерлер газ, күйүүчү май жана жер семирткичтердин жетишсиздигине туш болууда. Үзгүлтүктөр Катар жана Алжирдеги жер семирткич өндүрүүчү ишканалардын токтоп калышынан улам келип чыккан. Ормуз кысыгынын жабылышы абалды дагы да оорлотуп, энергия бааларынын өсүшү транспортко, кайра иштетүүгө жана азыктарды сактоого кеткен чыгымдарды көбөйттү.
Адистердин пикиринде, Жакынкы Чыгыштагы узакка созулган согуш дүйнөлүк азык-түлүк бааларынын кескин өсүшүнө алып келиши мүмкүн. Эң чоң зыян азоттук жер семирткичтерге эң көп муктаж болгон жүгөрү өндүрүүчүлөрүнө тиет. Жүгөрү — комбикормдун негизги компоненти болгондуктан, анын кымбатташы мал чарбачылыгында жана канаттууларды өстүрүүдө чыгымдардын өсүшүнө алып келет.
