Касымалиев эл аралык коомчулукту Ысык-Көлдү сактап калууга багытталган фонд түзүү демилгесин колдоого чакырды

Министрлер кабинетинин төрагасы Адылбек Касымалиев "Тоо күн тартибин илгерилетүү: мөңгүлөр, криосфера жана глобалдык жылуулануу белгиленген чектен ашкан шартта туруктуулукту камсыз кылуу, жалпы жоопкерчилик жана туруктуу каржылоо" аттуу жогорку деңгээлдеги иш-чарада сөз сүйлөдү.

Өкмөттөн билдиргендей, бул иш-чара учурда Анталья шаарында өтүп жаткан Бириккен Улуттар Уюмунун Климаттын өзгөрүшү жөнүндө алкактык конвенциясынын Тараптар конференциясынын 31-сессиясынын (COP31) алкагында уюштурулду.

Климаттык саммиттин алкагында Кыргызстан, Тажикстан, Пакистан, Бутан Падышалыгы жана Непал менен биргеликте кошумча иш-чара уюштурду.

Иш-чарада сөз сүйлөгөн министрлер кабинетинин төрагасы Кыргызстан БУУнун алкагында жана климат боюнча эл аралык процесстерде тоолорго багытталган күн тартибин ырааттуу түрдө алдыга жылдырып келе жатканын белгиледи.

Кыргызстандын демилгеси менен жарыяланган "Тоолуу аймактарды өнүктүрүү боюнча беш жылдык аракеттер 2023–2027-жж." эл аралык күч-аракеттерди бириктирүү үчүн маанилүү негиз болуп калды.

"Биздин негизги позициябыз – тоолорго байланыштуу эл аралык күн тартиби тоолуу аймактардын калкы үчүн реалдуу натыйжаларды берип, алардын климаттын өзгөрүшүнө карата аялуулугун азайтууга жардам бериши керек. Бишкек шаарында Тоолордун туруктуу өнүгүүсү боюнча глобалдык борборду түзүү демилгеси дал ушул көйгөйлөрдү чечүүгө багытталган. Бул борбор илимий тажрыйбаны бириктирүүгө, тоо экосистемаларынын жана криосферанын абалын изилдөөгө, ошондой эле эл аралык каржылоону тартуу үчүн жогорку сапаттагы долбоорлорду иштеп чыгууга шарт түзгөн эл аралык аянтча катары кызмат кылууга тийиш", – деди ал.

Мындан тышкары, ал каржылык ресурстардын жетишсиздиги жана эл аралык климаттык каржылоого жеткиликтүүлүктүн чектелүүсү тоолуу аймактарды туруктуу өнүктүрүүдөгү негизги тоскоолдуктардын бири бойдон калып жатканын белгиледи.

Ал климаттын өзгөрүшүнө эң аз жоопкерчилиги бар өнүгүп келе жаткан өлкөлөр, анын кесепеттерин жоюу үчүн карыз алууга аргасыз болбошу керектигин белгиледи.

"Биз эл аралык коомчулукту Кыргызстандын Бириккен Улуттар Уюмунун колдоосу астында, бийик тоолуу уникалдуу Ысык-Көл көлүн сактап калууга багытталган атайын биргелешкен ишеним фондун түзүү демилгесин колдоого чакырабыз. Акыркы он жылдыктарда көлдөгү суунун деңгээлинин төмөндөшү олуттуу тынчсызданууну жаратууда. Ысык-Көлдү сактап калуу бүтүндөй Борбор Азия аймагынын экологиялык туруктуулугу үчүн өтө чоң мааниге ээ. Биз саясий билдирүүлөрдөн ары жылып, табигый экосистемаларды сактоо боюнча натыйжалуу каржылык механизмдерди ишке ашыруу зарыл деп эсептейбиз", — деди ал.

Адылбек Касымалиев өз сөзүндө 2027-жылдын 21–23-октябрында Кыргыз Республикасынын борбор шаарында өтө турган "Бишкек+25" экинчи глобалдык тоо саммити эл аралык тоо күн тартибин мындан ары илгерилетүүдө маанилүү этап болорун белгилеп, эл аралык өнөктөштөрдү бул иш-чарага катышууга чакырды.

Катышуучулардын катарында ошондой эле Азия өнүктүрүү банкынын (АӨБ), ЮНЕСКОнун, Климаттын өзгөрүшүнө аялуу өлкөлөр форумунун (CVF–V20), Тоолуу аймактарды комплекстүү өнүктүрүү боюнча эл аралык борбордун (ICIMOD), Дүйнөлүк метеорологиялык уюмдун (ДМУ), Криосфера боюнча эл аралык климаттык демилгенин, Тоо өнөктөштүгүнүн катчылыгынын жана башка эл аралык уюмдардын жетекчилери жана өкүлдөрү болду.