Кыргызстанда 36 жылда 200 кен байлыктын 6 алтын кени гана иштетилди – эксперт
Борбордук Азиядагы суу көйгөйлөрүн жана гидроэнергетикалык ресурстарды изилдөө институтунун төрагасы Эрнест Карыбеков кечээ глобалдык энергетикалык жана технологиялык өтүү шартында Кыргызстан жаратылыш ресурстарын пайдалануу боюнча ыкмаларды кайра карап чыгышы зарыл экенин билдирди.
Анын айтымында, дүйнө жаңы экономикалык түзүлүшкө өтүп жатат, бирок Кыргызстан бул этапка кайсы ресурстар жана артыкчылыктар менен кирерин алдын ала аныктап алышы керек.
Ал белгилегендей, тоо-кен тармагында негизги көңүл алтынга бурулуп, башка көптөгөн кен байлыктары активдүү иштетилбей калууда. Анын баамында, Кыргызстанда 200дөн ашуун кен орун бар, бирок акыркы 36 жыл ичинде алардын ичинен болгону 6 алтын кени гана активдүү иштетилген.
Карыбеков учурдагы жер казынасын пайдалануу ыкмасын да сынга алды. Анын пикиринде, өлкө кирешенин аз гана бөлүгүн алып, негизги пайда сыртка чыгып кетүүдө. Ушуга байланыштуу ал кендерди биргелешип иштетүү механизмдерин карап чыгууну сунуштады, анда кирешенин негизги бөлүгү өлкө ичинде калмак.
Мындан тышкары, ал өлкөнүн стратегиялык балансында суу, мөңгүлөр жана энергияны өндүрүү, сактоо жана өткөрүүгө байланышкан минералдык ресурстар да камтылышы керектигин айтты. Анын сөзүнө караганда, мындай ресурстар улуттук байлык катары каралышы зарыл.
Эксперт бул үчүн ресурстарды баалоонун методологиясын иштеп чыгуу, мыйзамдык базаны жаңылоо жана бул ишке экономисттерди, геологдорду жана башка адистерди тартуу керек деп эсептейт.
Анын айтымында, ыкмалар өзгөртүлбөсө, Кыргызстан жаңы дүйнөлүк экономикалык түзүлүшкө суверенитетти бекемдөө жана узак мөөнөттүү өнүгүү үчүн жетиштүү база түзбөстөн кирип калуу коркунучу бар.
